Το Φροντιστήριον Εκκλησιαστικής Υμνωδίας της Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου λειτουργεί επίσημα από το 2007 με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρόδου κ.Κυρίλλου με σκοπό την μουσική πρακτική εκπαίδευση και πολύπτυχη ειδική κατάρτιση των ενδιαφερομένων ώστε να διακονήσουν στα Ιερά Αναλόγια ή να διαδώσουν την Ιερά Τέχνη της Ψαλτικής. Έχει έδρα του την Ρόδο και συγκεκριμένα το επί της οδού Αυστραλίας Ιερό Ναϋδριο του Αγίου Νεκταρίου Παλαιού Ορφανοτροφείου Πόλεως Ρόδου. Υπεύθυνος και εμπνευστής του Φροντιστηρίου είναι ο Αρχιμανδρίτης Αμφιλόχιος ΠΙΚΙΑΣ, Μουσικός, Φιλόλογος και Θεολόγος, ιερέας της Ι. Μ. Ρόδου.

Δευτέρα, 6 Μαΐου 2013


ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ 
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΡΟΔΟΥ 
ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΥΜΝΩΔΙΑΣ Ι. Μ. ΡΟΔΟΥ 

Ἀγαπητοὶ Ἀδελφοὶ ἐν Κυρίῳ, Τὸ Φροντιστήριον Ἐκκλησιαστικῆς Ὑμνῳδίας τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ρόδου παραθέτει πρὸς ἐνημέρωσή σας τὸ παρακάτω πρόγραμμα μαθημάτων του.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012-2013 (Ὀκτώβριος-Ἰούνιος) 


 ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ. Διδάσκων: π. Άμφιλόχιος. (ὑποχρεωτικό)
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Διδάσκοντες: π. Ἀμφιλόχιος, κ. Σωτήριος ΔΕΣΠΟΤΗΣ, Καθηγητὴς Βυζαντινὴς Μουσικής. (ἐπιλεγόμενο)
ΤΥΠΙΚΟΝ καὶ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Διδάσκοντες: π. Ἀμφιλόχιος, κ.  (ὑποχρεωτικό)
ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΤΩΝ ΥΜΝΩΝ. Διδάσκων: κ. Εὐάγγελος ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ, Δρ. Θεολογίας. (ὑποχρεωτικό)
ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ. Διδάσκοντες: π. Ἀμφιλόχιος (ὑποχρεωτικό)
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΞΑΣΚΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΙΟΝ. Διδάσκων: π. Ἀμφιλόχιος (ἐπιλεγόμενο)
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΦΩΝΗΤΙΚΗ καὶ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ. Διδάσκοντες: π. Ἀμφιλόχιος, κ.κ. Νικόλαος ΜΠΑΡΑΛΗΣ (Διευθυντὴς Ὀρχήστρας καὶ Χορῳδίας στὴ Γαλλία), Νικόλαος ΠΕΤΡΙΔΗΣ (μέλος τῆς Ε.Λ.Σ), μετακλητοὶ καθηγητές: JEAN-MARC LOISEUL, διευθνὴς Βαφύφωνος τοῦ παγκοσμίου Λυρικοῦ Θεάτρου. (ὑποχρεωτικό)
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ (ΔΗΜΟΤΙΚΗ, ΛΑΪΚΗ καὶ ΕΝΤΕΧΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ). Διδάσκοντες: π. Ἀμφιλόχιος, ὁμάδα μουσικῶν παραδοσιακῶν ὀργανοπαιχτῶν. (ἐπιλεγόμενο) Θὰ ὑπάρξουν δύο Τμήματα. Ἕνα Τμήμα Ἀρχαρίων καὶ ἕνα Τμήμα Προχωρημένων, τὸ καθένα μὲ τὸ δικό του πρόγραμμα. Ὅλα τὰ μέλη τῶν δύο Τμημάτων συμμετέχουν ὑποχρεωτικὰ στὴ Χορῳδία τοῦ Φροντιστηρίου στὶς διάφορες του ἐκδηλώσεις, θρησκευτικὲς καὶ μή.
Ν έ ο ! 
ΣΧΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ: Οἱ Μαθητὲς ποὺ τὸ ἐπιθυμοῦν θὰ μπορέσουν δηλώσουν ἂν θέλουν νὰ κάνουν ἐγγραφὴ γιὰ ΠΤΥΧΙΟ ΙΕΡΟΨΑΛΤΟΥ (4 ἔτη) καὶ γιὰ ΔΙΠΛΩΜΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ (5 ἔτη).
Νέο!
ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ:  
Ἰδρύθηκε τὴν 1η Ιανουαρίου 2013 ἀπὸ τὸν π. Ἀμφιλόχιο Πίκια για παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ, Γυμνασίου καὶ Λυκείου μὲ σκοπὸ τὴν ευρύτερη διάδοση τοῦ μουσικοῦ παραδοσιακοῦ πλούτου τοῦ Γένους μας στὰ σχολεία τῆς Νήσου Ρόδου ἀλλὰ καὶ τῶν Δωδεκανήσων. Ὁ Βυζαντινὸς Παιδικὸς Χορὸς ἀριθμεῖ ἤδη 30 παιδιὰ ἀπὸ τὴν πόλη τῆς Ρόδου καὶ τῶν Χωριῶν τῆς νήσου.

1. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ: Πρακτικὴ διδασκαλία τῶν ὕμνων ἄπασων τῶν Ἀκολουθιῶν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μὲ γραπτά - ἀκουστικὰ βοηθήματα (φυλλάδια & CD) γιὰ τὴν ἄμεση πρακτικὴ καὶ ἐμπειρικὴ ψαλτικὴ ἐξάσκηση στὰ Ἀναλόγια τῶν Ἱ. Ναῶν. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Ὅλα τὰ λειτουργικὰ βιβλία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, (Ὡρολόγιον τὸ Μέγα, Ὀκτωήχος ἢ Παρακλητική, Μηναία, Τριῴδιον, Πεντηκοστάριον, Ἐπιστολάριον ἢ Ἀπόστολος, Ἐγκόλπιον Ἀναγνώστου, Εὐχολόγιον, Συνέκδημος. Τὸ Φροντιστήριο μοιράζει φυλλάδια Ἀκολουθιῶν καὶ διαθέτει ψηφιακοὺς δίσκους γιὰ προσωπικὴ μελέτη.
2. ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ: Διδασκαλίας τῆς Μεθόδου τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς βάσει τῶν Τριῶν Διδασκάλων. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Εἰδικὸ Φυλλάδιο ἐκμάθησης σημαδίων, ρυθμῶν, χειρονομιῶν καὶ κλιμακῶν τῆς Ὀκτωήχου καὶ βιβλία: Ἀναστασηματάριον Ἰωάννου Πρωτοψάλτου, Εἱρμολόγιον Ἰωάννου Πρωτοψάλτου, Τρίτομος Μουσικὴ Κυψέλη Στεφάνου Λαμπαδαρίου, Τρίτομος Ἀνθολογία Θεοδώρου Φωκαέως, Δοξαστάριον Ἰακώβου Πρωτοψάλτου, Μαθηματάριον, Καλοφωνικὸν Εἱρμολόγιον.
3. ΤΥΠΙΚΟΝ καὶ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ: Διδασκαλία τοῦ Τυπικοῦ τῶν Ἀκολουθιῶν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας βάσει τοῦ Τυπικοῦ τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας γιὰ τὴν καλὴ καὶ σωστὴ διεξαγωγὴ τῶν ἀκολουθιῶν στὰ ἀναλόγια στοὺς ναούς καὶ γνωριμία μὲ τοὺς μεγάλους μελῳδοὺς, συνθέτες καὶ ἑρμηνευτὲς τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς στὸ διάβα τῶν αἰώνων. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Τυπικὸν τῆς Μ.Χ.Ε τοῦ Γεωργίου Βιολάκη, Τυπικά (Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον, Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, Μοναστηριακὸν Τυπικόν, κ. ἄ.).
4. ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΤΩΝ ΥΜΝΩΝ: Ὀρθόδοξη θεολογικὴ ἑρμηνευτικὴ τῶν ὕμνων γιὰ τὴν πνευματικὴ κατανόησή τους. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Θὰ ὀρισθεῖ ἡ ὕλη ἀπὸ τὸν διδάσκοντα Καθηγητή.

5. ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ: Ὑποχρεωτικὸ γιὰ ὅλα τὰ μέλη τῶν Τμημάτων τοῦ Φροντιστήριου ἐν ὄψει συναυλιῶν καὶ πανηγυριῶν. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Θὰ ὀρισθεῖ ἡ ὕλη ἀπὸ τὸν διδάσκοντα Καθηγητή.
6. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΞΑΣΚΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΙΟΝ: Συνίσταται γιὰ ὅλα τὰ μέλη ὁ ἀπαραίτητος καὶ τακτικὸς ἐκκλησιασμὸς στοὺς ναοὺς καὶ ἐνεργητικὴ συμμετοχὴ τους στὰ ἀναλόγια. Ἐλεύθερη ψαλτικὴ ἐξάσκηση στὸ ἀναλόγιο τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου γιὰ ὅσους τὸ ἐπιθυμοῦν. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: Εἰδικὸ Φυλλάδιο μὲ τὴν τυπικὴ διάταξη τῆς ἀκολουθίας τῶν Κυριακῶν καὶ μεγάλων ἐορτῶν τοῦ Ἐνιαυτοῦ, μοιράζεται στὰ μέλη καὶ διατίθεται στὸ διαδίκτυο μέσῳ e-mail.
7. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΦΩΝΗΤΙΚΗ καὶ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ: Ἐκμάθηση τῆς Μεθόδου τῆς Εὐρωπαϊκῆς Μουσικῆς (Θεωρία καὶ Σολφέζ). Καλλιέργεια μέσῳ ἀσκήσεων τοῦ ἀναπνευστικοῦ καὶ τοῦ φωνητικοῦ ὀργάνου διὰ τὴν καλύτερη ἀπόδοση τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὕμνων καὶ τῶν δημοτικῶν καὶ ἔντεχνων τραγουδιῶν. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: CD καὶ φυλλάδιο ἀσκήσεων καὶ τραγουδιῶν.
8. ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ (ΔΗΜΟΤΙΚΗ, ΛΑΪΚΗ καὶ ΕΝΤΕΧΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ): Ἐκμάθησης δημοτικῶν και ἔντεχνων τραγουδιῶν γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς παραδοσιακῆς μας τοπικῆς καὶ ἐθνικῆς μουσικῆς συνοδείᾳ μουσικῶν ὀργάνων. Τοπικοὶ ὀργανοπαίκτες ἐνδέχεται νὰ διδάσκουν καὶ παραδοσιακὰ ὄργανα. Ὑλικὸ γιὰ τὸ μάθημα: CD καὶ φυλλάδιο τραγουδιῶν.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΑΡΙΩΝ • Ὕμνοι τῆς Παρακλητικῆς (Ὀκτάηχος) καὶ τὰ ἀπηχήματά τους (σύντομα μέλη). • Τὰ Προσόμοια κατ’ ἦχον. • Ὑμνοι τῆς Θείας Λειτουργίας. • Τυπικό, Ἱστορία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς.. • Βυζαντινὴ Μουσική. • Ἑρμηνευτικὴ ὕμνων. • Χορῳδιακόν. • Φωνητική, Ευρωπαϊκή Μουσική • Παραδοσιακὰ καὶ ἔντεχνα τραγούδια.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ • Ὕμνοι τῆς Παρακλητικῆς (Ὀκτάηχος) καὶ τὰ ἀπηχήματά τους (ἀργοσύντομα καὶ ἀργὰ μέλη). • Τὰ Προσόμοια κατ’ἦχον. • Ὑμνοι τῆς Θείας Λειτουργίας. • Τυπικό, Ἱστορία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς. • Βυζαντινὴ Μουσική. • Ἑρμηνευτικὴ ὕμνων. • Χορῳδιακόν. • Φωνητική, Ευρωπαϊκή Μουσική • Παραδοσιακὰ καὶ ἔντεχνα τραγούδια.

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ 
1. Ἐκδόσεις Λειτουργικῶν καὶ Μουσικῶν Ἐγχειρίδιων • Ἐκδόσεις Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. • Ἐκδόσεις «ΦΩΣ», «ΖΩΗΣ», «ΣΩΤΗΡΟΣ»… • Ἐκδόσεις μουσικῶν βιβλίων: «ΖΩΗΣ», «ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ», «ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ»…
2. Ἰστοσελίδες Βυζαντινῆς Μουσικῆς • Analogion.com καὶ ἐγγραφὴ στὸ Ψαλτολόγιον μὲ πλούσιο περιεχόμενο ποὺ ἀφορᾶ ὅλες τὶς πτυχὲς τῆς Ἐκκλησιατικῆς μας Μουσικῆς καὶ Ὑμνολογίας. • Λειτουργικὰ Κείμενα τοῦ π. Leo Schefe: http: //analogion.gr/glt/.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ: π. Ἀμφιλόχιος ΠΙΚΙΑΣ: 6972464697 

ΩΡΟΛΟΓΙΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ 
Σχολικοῦ Ἔτους 2012 - 2013 

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΩΣ ΡΟΔΟΥ: 
ΤΕΤΑΡΤΗ 5.00 – 7.00 μ. μ. (Νεανικό Τμήμα)
ΠΕΜΠΤΗ 5.00 – 6.00 μ. μ. (ἀρχάριοι) 6.00-8.00 μ. μ. (προχωρημένοι) 
ΤΜΗΜΑ ΦΑΛΗΡΑΚΙΟΥ: ΔΕΥΤΕΡΑ 5.00 – 7.00 μ. μ. (ἀρχάριοι) 7.00-9.00 μ. μ. (προχωρημένοι). ΤΜΗΜΑ ΦΑΝΩΝ: ΤΡΙΤΗ 6.00-8.00 μ. μ.
ΤΜΗΜΑ ΜΑΣΣΑΡΩΝ: ΣΑΒΒΑΤΟ 5.00-6.30 μ. μ.
ΤΜΗΜΑ ΜΑΛΩΝΑΣ: ΣΑΒΒΑΤΟ 6.30-8.30 μ. μ. (Νεανικό Τμήμα)
ΤΜΗΜΑ ΠΛΑΤΑΝΙΩΝ: ΚΥΡΙΑΚΗ 6.00 – 8.00 μ. μ. (Νεανικό Τμήμα)
ΤΜΗΜΑ ΔΙΜΥΛΙΑΣ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 7.00-8.30 μ. μ. (Νεανικό Τμήμα)
ΤΜΗΜΑ ΦΑΝΩΝ: ΣΑΒΒΑΤΟ 11.00-12.00 π. μ. (Νεανικό Τμήμα)
ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΟΥ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 5.00-6.30 μ. μ.
ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΘΟΦΩΝΙΑ: ΤΕΤΑΡΤΗ 7.00-9.00 μ. μ.

Σάββατο, 9 Ιανουαρίου 2010

Η πρώτη μας εκδήλωση


Η πρώτη δημόσια εκδήλωση στην οποία συμμετείχαμε, ψάλλοντας ύμνους από την ακολουθία των Τριών Ιεραρχών, ήταν στις 27 Ιανουαρίου 2008 και συγκεκριμένα κατά τη βράβευση των παλαιμάχων Κρεμαστενών εκπαιδευτικών από τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κρεμαστής.
Η παραπάνω φωτογραφία της εκδήλωσης είναι από την εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ της Δωδεκανήσου" της 4ης Φεβρουαρίου 2008.

Δισκογραφία Εκκλησιαστικών Ύμνων

Παραθέτουμε την έως σήμερα δισκογραφία του Αρχιμανδρίτου π. Αμφιλοχίου Πίκια, υπευθύνου του Φροντιστηρίου Εκκλησιαστικής Υμνωδίας της Ι.Μ. Ρόδου και διευθυντού της χορωδίας. Όποιος ή όποια ενδιαφέρεται να παρακολουθήσει τα μαθήματα της χορωδίας μας ή να ζητήσει δίσκο μίας συγκεκριμένης ακολουθίας, μπορεί να μας γράψει στο emmanuelpikias@gmail.com ή να μας επισκεφθεί στον Ιερό Ναό του Αγίου Νεκταρίου Παλαιού Ορφανοτροφείου πόλεως Ρόδου, όπου και παραδίδονται δωρεάν τα μαθήματα Εκκλησιαστικής Υμνωδίας ή να μας πάρει τηλ. στο 6972464693.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΣΚΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΥΜΝΩΝ 
(Ψάλλει ο Αρχιμανδρίτης Αμφιλόχιος ΠΙΚΙΑΣ) 

ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΑΓΙΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΥΤΟΥ 

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
1. Ακολουθία Περιτομής του Κυρίου και του Μεγάλου Βασιλείου.
2. Ακολουθία Συνάξεως Αγίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου.
3. Ακολουθία του Οσίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου. (2011)
4. Ακολουθία του Οσίου Πατρός Αντωνίου του Μεγάλου.
5. Ακολουθία των Αγίων Αθανασίου  και Κυρίλλου Αλεξανδρείας. (2011)
6. Ακολουθία Αγίου Μάρκου του Ευγενικού.
7. Ακολουθία του Οσίου Ευθυμίου του Μεγάλου. (2011)
8. Ακολουθία της Παναγίας Παραμυθίας. (2012)
9. Ακολουθία του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. (2011)
10. Ακολουθία Ανακομιδής Ι. Λειψάνων Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου. (2011)
11. Ακολουθία των Τριών Ιεραρχών.
12. Ακολουθία Αγ. Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 
13. Ακολουθία Αγ. Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους.
14. Ακολουθία του Αγίου Πολυκάρπου.
15. Ακολουθία του Αγ. Μεγ. Θεοδώρου του Τύρωνος. (2013)

ΜΑΡΤΙΟΣ 
16. Ακολουθία των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. (2011)

ΑΠΡΙΛΙΟΣ
17. Ακολουθία Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. (2010)

ΜΑΪΟΣ 
18. Ακολουθία Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ειρήνης. (2010)
19. Ακολουθία του Αγίου μάρτυρος  και  θαυματουργός Εφραίμ του εν Νέα Μάκρη Αττικής. (2011) 20. Ακολουθία του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου και Ευαγγελιστού.
21. Ακολουθία των Αγ. Κωνσταντίνου  και  Ἑλένης.

ΙΟΥΝΙΟΣ
22. Ακολουθία Ευρέσεως Τ. Κεφαλής Τιμίου Προδρόμου.
23. Aκολουθία του Γενεθλίου του Τιμίου Προδρόμου. (2010)
24. Ακολουθία των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

ΙΟΥΛΙΟΣ 
26. Ακολουθία των Αγ. Αναργύρων Κοσμά  και  Δαμιανού.
27. Ακολουθία Αγίας Μεγαλομάρτυρος Κυριακής. (2010)
28. Ακολουθία του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου. (2010)
29. Ακολουθία της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας. (2010)
30. Ακολουθία της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Μαρίνης. (2010)
31. Ακολουθία Αγ. Προφήτου Ηλίου.
32. Ακολουθία της Αγίας Μάρτυρος Μαρκέλλης της Χιοπολίτιδος. (2011)
33. Ακολουθία Κοιμήσεως Αγ. Προμήτορος Άννης.
34. Ακολουθία Οσιοπαρθενομάρτυρος Παρασκευής.
35. Ακολουθία του Αγίου Μεγαλομάρτυρος και Ιαματικού Παντελεήμονος. (2010)

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 
36. Ακολουθία του Αγίου Ιερομάρτυρος  και  Ισαποστόλου Κοσμά του Αιτωλού. (2011)
37. Ακολουθία Αγ. Φανουρίου.
38. Ακολουθία Αποτομής Τιμίας Κάρας του Προδρόμου.
39. Ακολουθία της Καταθέσεως της Τιμίας Ζώνης. (2011)

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 
40. Ακολουθία του θαύματος εν Χώναις παρά του Αρχ. Μιχαήλ. (2011)
41. Ακολουθία Ανακομιδής Αγ. Λειψάνων Αγ. Νεκταρίου.
42. Ακολουθία της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
43. Ακολουθία του Αγ. Μεγαλομάρτυρα Νικήτα. (2011)
44. Ακολουθία της Αγίας Σοφίας και των Θυγατέρων αυτής. (2011)
45. Ακολουθία του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Ευσταθίου. (2011)
46. Σύλληψις του Τιμίου Προφήτου, Προδρόμου  και  Βαπτιστού Ιωάννου. (2011)
47. Ακολουθία Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης. (2011)
48. Μετάστασις του Αγ. Αποστόλου  και  Ευαγγελιστού Ιωάννου του Θεολόγου. (2011)

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 
49. Ακολουθία της Κυριακής των Αγίων Πατέρων της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου (11 Οκτωβρίου). (2010)
50. Ακολουθία του Αγ. Αποστόλου & Ευαγγελιστού Λουκά.
51. Ακολουθία Αγίου Προφήτου Ιωήλ. (2011)
52. Ακολουθία Αγίου Γερασίμου του εν Κεφαλληνία. (2011)
53. Ακολουθία Ανακομιδής ιερών λειψάνων Οσίου Χριστοδούλου του εν Πάτμω. (2011)
54. Ακολουθία του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου.
55. Ακολουθία της Αγίας Σκέπης τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. (2010)

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 
56. Ακολουθία Ανακομιδής Ι. Λειψάνων Αγίου Γεωργίου. (2011)
57. Ακολουθία των Αρχαγγέλων Μιχαήλ  και  Γαβριήλ.
58. Ακολουθία Αγίου Νεκταρίου.
59. Ακολουθία των Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου και Θεοδώρου του Στουδίτου. (2010)
60. Ακολουθία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. (2010)
61. Ακολουθία Αγ. Κωνσταντίνου του Υδραίου.
62. Ακολουθία του Αγ. Αποστόλου  και  Ευαγγελιστού Ματθαίου. (2011)
63. Ακολουθία του Αγίου Αμφιλοχίου.
64. Ακολουθία της Αγίας Αικατερίνης.
65. Ακολουθία του Αγίου Στυλιανού.
66. Ακολουθία του Αγίου Ανδρέου.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 
67. Ακολουθία της Αγίας Βαρβάρας.
68. Ακολουθία του Οσίου Σάββα του Ηγιασμένου.
69. Ακολουθία Αγ. Νικολάου.
70. Ακολουθία της Συλλήψεως της Αγίας Άννης. (2011)
71. Ακολουθία Αγίου Σπυρίδωνος.
72. Ακολουθία του Αγ. Ελευθερίου.
73. Ακολουθία της Αγ. Αναστασίας Φαρμακολυτρίας.
74. Ακολουθία του Αγ. Πρωτομάρτυρος και Αρχιδιακόνου Στεφάνου.

ΔΕΣΠΟΤΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ 
1. Κυριακή των Αγίων Προπατόρων και της προ Χριστού Γεννήσεως.
2. Κυριακή μετά την Χριστού Γέννησιν.
3. Ακολουθία των Χριστουγέννων.
4. Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών των Χριστουγέννων.
5. Ακολουθία των Θεοφανείων.
6. Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών των Θεοφανείων.
7. Ακολουθία της Εορτής της Υπαπαντής.
8. Ακολουθία της Μεταμορφώσεως.

ΘΕΟΜΗΤΟΡΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ 
1. Γενέθλιον της Θεοτόκου.
2. Ευαγγελισμός της Θεοτόκου.
3. Κοίμησις της Θεοτόκου.
4. Τα Εισόδια της Θεοτόκου.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΙ 
1. ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΙΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.
2. ΜΙΚΡΗ ΠΑΡΑΚΛΗΣΙΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.
3. Κανών Παρακλητικός εις την Θείαν Ανάληψιν.
4. Κανών Παρακλητικός εις τον Αγ. Ιωάννην τον Θεολόγον.
5. Κανών Παρακλητικός εις τον Τίμιον Σταυρόν.
6. Κανών Παρακλητικός εις τους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ.
7. Κανών Παρακλητικός εις τον Όσιον Γεράσιμον εν Κεφαλληνία.
8. Κανών Παρακλητικός εις τον Απόστολον  και  Ευαγγελιστήν Λουκάν.
9. Κανών Παρακλητικός της Παναγίας Γεροντίσσης.
10. Κανών Παρακλητικός εις τον Αγ. Μεγαλομάρτυρα Δημητρίου του Μυροβλήτου.
11. Κανών Παρακλητικός εις τον Άγιον Νεκτάριον.
12. Νέος Κανών Παρακλητικός εις τον Άγιον Νεκτάριον Πενταπόλεως.
13. Κανών Παρακλητικός εις τον Αγ. Νεοφανέντα Φανούριον. (2010)
14. Κανών Παρακλητικός της Παναγίας Σκιαδενής. (2010)
15. Κανών Παρακλητικός εις τον Αγ. Νεομάρτυρα Κωνσταντίνον τον Υδραίον. (2010)
16. Κανών Παρακλητικός εις τους Δώδεκα Αποστόλους. (2011)
17. Κανών Παρακλητικός εις τον Αρχάγγελον Ταξιάρχην Μιχαήλ Πανορμίτην  και  Καμμυριώτην. (2011)
18. Κανών Παρακλητικός εις τον Αγ. Μεγαλομάρτυρα Γεώργιον. (2011)
19. Κανών Παρακλητικός της Παναγίας Παραμυθίας Ρόδου. (2012)
20. Κανών Παρακλητικός εις τον Άγιον Σίλαν. (2012)
21. Κανών Παρακλητικός εις την Αγίαν Αικατερίναν. (2012)

ΤΡΙΩΔΙΟΝ 
1. Κυριακή του Τελώνου  και  Φαρισαίου.
2. Κυριακή του Ασώτου.
3. Ψυχοσάββατον  και  Ηχος β'.
4. Ψυχοσάββατον  και  Ηχος πλ. β.'
5. Κυριακή της Αποκρεώ.
6. Σάββατον της Τυρινής (των Οσίων Πατέρων).
7. Κυριακή της Τυρινής.
8. Κυριακή της Τυρινής Εσπέρας ή Εσπερινός της Συγνώμης, 1ος Κατανυκτικός Εσπερινός (πλ. δ’). (2011)
9. Ακολουθία της Καθαράς Δευτέρας. (2011)
10. Ακολουθία της Καθαράς Τετάρτης. (2009)
11. Ακολουθία της Παρασκευής Α' Εβδομάδος Νηστειών  και  πλ.δ’, Εσπερινός του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος. (2011)
12. Ακολουθία του Σαββάτου Α' Εβδομάδος Νηστειών, Ορθρος του Αγίου Μεγ. Θεοδώρου του Τήρωνος. (2011)
13. Κυριακή της Ορθοδοξίας.
14. Ακολουθία της Τετάρτης Β’ Εβδομάδος Νηστειών. (2009)
15. Κυριακή Β' Νηστειών. (Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά)
16. Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως.
17. Κυριακή Δ' των Νηστειών. ( Οσίου Ιωάννου της Κλίμακος)
18. Ακολουθία του Μεγάλου Κανόνος.
19. Κυριακή Ε' των Νηστειών. (Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας)
20. Παρασκευή των Βαίων, Απόδειπνον, Κανών του Λαζάρου. 2013
21. Σάββατον του Λαζάρου.
22. Κυριακή των Βαΐων.

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΣ 
1. ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ.
2. ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ.
3. ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ.
4. ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ (Όρθρος  και  Εσπέρας).
5. ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ (Όρθρος).
6. Τα Πάθη του Πρωτοψάλτου της Μ.Χ.Ε Κων/τίνου Πρίγγου.
7. Ακολουθία των Αγίων Παθών μελοποιηθείσα ειρμολογικώς υπό Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, 2013. 8. ΜΕΓΑΛΑΙ ΩΡΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ .
9. ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΕΩΣ.
10. ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟΝ (Επιτάφιος Θρήνος).
11. ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟΝ (Εσπέρας)/ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ.

ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΑΡΙΟΝ 
1. ΜΕΓΑΛΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ.
2. Παρασκευή της Διακαινησίμου, Ζωοδόχου Πηγής. (2011)
3. Κυριακή του Θωμά.
4. Κυριακή των Μυροφόρων.
5. Κυριακή του Παραλύτου.
6. Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής.
7. Κυριακή της Σαμαρείτιδος.
8. Κυριακή του Τυφλού.
9. Πέμπτη της Αναλήψεως.
10. Κυριακή των Αγίων Πατέρων.
11. Ψυχοσάββατον προ της Πεντηκοστής. (2010)
12. Κυριακή της Πεντηκοστής.
13. Κυριακή των Αγίων Πάντων.

ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
1. Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου.
2. Θεία Λειτουργία (Ιωάννου Σακκελαρίδου) σε πλ. δ’.
3. Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων.
4. Θεία Λειτουργία (Ιωάννου Σακκελαρίδου) σε πλ. α’. (2010)
5. Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου στον α' Ήχο. (2007)
6. Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου στον β' Ήχο. (2012)
7. Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου στον γ' Ήχο. (2012)
8. Θεία Λειτουργία Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου σε ήχο δ' λέγετο. (2012)
9. Χερουβικά αργοσύντομα διαφόρων παλαιών διδασκάλων. (2010)
10. Χερουβικά Θεοδώρου Φωκαέως. (2010)
11. Αξιον εστιν κατ' ήχον. (1)
12. Καταβασίαι ψαλλόμεναι αντί Αξιον Εστίν. (2011)
13. Κοινωνικά σύντομα Ιωασάφ Μοναχού (2010)
14. Σύντομα Χερουβικά  και  Κοινωνικά της Εβδομάδος, Δοσιθέου Μοναχού. (2011)
15. Τυπικά και Μακαρισμοί κατ’ ήχον. (2011)
16. Κοινωνικά των Κυριακών κατ’ ήχον, Αινείτε..., Πέτρου Λαμπαδαρίου. (2011)

ΟΚΤΩΗΧΙΑ (Αναστασιματάριον Ιωάννου Πρωτοψάλτου Μ.Χ.Ε)
1. ΗΧΟΣ Α' (αργοσύντομος).
2. ΗΧΟΣ B' (αργοσύντομος).
3. ΗΧΟΣ Γ' (αργοσύντομος).
4. ΗΧΟΣ Δ' (αργοσύντομος).
5. ΗΧΟΣ ΠΛ. Α' (αργοσύντομος).
6. ΗΧΟΣ ΠΛ. Β' (αργοσύντομος).
7. ΗΧΟΣ ΠΛ. Γ' ή ΒΑΡΥΣ (αργοσύντομος).
8. ΗΧΟΣ ΠΛ. Δ’ (αργοσύντομος).
9. ΗΧΟΣ Α’ (σύντομος).
10. ΗΧΟΣ Β΄(σύντομος).
11. ΗΧΟΣ Γ'(σύντομος).
12. ΗΧΟΣ Δ' (σύντομος).
13. ΗΧΟΣ ΠΛ. Α'(σύντομος).
14. ΗΧΟΣ ΠΛ. Β' (σύντομος).
15. ΗΧΟΣ ΠΛ. Γ’ ΒΑΡΥΣ (σύντομος).
16. ΗΧΟΣ ΠΛ. Δ' (σύντομος).
17. ΔΟΓΜΑΤΙΚΑ ΘΕΟΤΟΚΙΑ  και  ΕΩΘΙΝΑ ΔΟΞΑΣΤΙΚΑ κατ’ ήχον.
18. Σύντομες Δοξολογίες Μανουήλ Πρωτοψάλτου.
19. Τα Ένδεκα Αναστάσιμα Εωθινά Δοξαστικά Ιωάννου Πρωτοψάλτου.
20. Τα Ένδεκα Αναστάσιμα Εωθινά Δοξαστικά Πέτρου Λαμπαδαρίου.
21. ΠΡΟΣΟΜΟΙΑ ΣΤΙΧΗΡΩΝ ΚΑΤ’ ΗΧΟΝ (Α’).  (Ειρμολόγιον Ιωάννου Πρωτοψάλτου Μ.Χ.Ε)
22. ΠΡΟΣΟΜΟΙΑ ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΩΝ, ΚΑΘΙΣΜΑΤΩΝ, ΚΟΝΤΑΚΙΩΝ  και  ΕΞΑΠΟΣΤΕΙΛΑΡΙΩΝ ΚΑΤ’ ΗΧΟΝ (Β’). (Ειρμολόγιον Ιωάννου Πρωτοψάλτου Μ.Χ.Ε)
23. Τα Απηχήματα του α’ και του β' ήχου. (2011)
24. Τα Απηχήματα του γ' και του δ' ήχου. (2011)
25. Τα Απηχήματα του πλ. α’ ήχου. (2011)
26. Τα Απηχήματα του πλ. β' ήχου (2011)
27. Τα Απηχήματα του πλ. γ' ήχου και του Βαρέως Διατονικού (2011)
28. Τα Απηχήματα του πλ. δ' ήχου ο Aπλούς και ο Tρίφωνος (2011)
29. Τα Απηχήματα του Μινόρε και του Νενανώ (2011)
30. ΣΥΝΤΟΜΑΙ ΚΑΤΑΒΑΣΙΑΙ ΤΟΥ ΕΝΙΑΥΤΟΥ (2011) (Ειρμολόγιον Ιωάννου Πρωτοψάλτου Μ.Χ.Ε)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ 
1. Χαιρετισμοί της Θεοτόκου.
2. Χαιρετισμοί του Τιμίου Σταυρού.
3. Χαιρετισμοί εις τα Εισόδια της Υπεραγίας Θεοτόκου. (2010)
4. Χαιρετισμοί της Παναγίας Παραμυθίας. (2012)

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΙ ΑΓΙΑΣΜΑΤΑΡΙΟΥ ή ΕΥΧΟΛΟΓΙΟΥ 
1. Ακολουθίαι Βαπτίσματος και Αρραβώνος και Στεφανώματος. (2010)
2. Ακολουθία Νεκρώσιμος. (2010)
3. Ακολουθία του Μικρού Αγιασμού. (2010)
4. Ακολουθία του Αγίου Ελαίου ή Ευχελαίου. (2010)

 ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΙ ΩΡΟΛΟΓΙΟΥ 
1. Ακολουθία του Εσπερινού. (2010)
2. Ακολουθία του Όρθρου (A’). (2011)
3. Ακολουθία του Μικρού Αποδείπνου. (2010)
4. Ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου.

ΘΕΩΡΙΑ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 
1. Ηχογράφηση Ασκήσεων Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής 1 (2012)
2. Ηχογράφηση Ασκήσεων Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής 2 (2012)
3. Ηχογράφηση Ασκήσεων Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής 3 (A + B) (2012)

* Τα ψαλλόμενα μουσικά κείμενα  προέρχονται αυστηρά από τα των Τριων Διδασκάλων και άλλων κλασσικών συνθετών μαθήματα των ΚΥΨΕΛΩΝ, ΠΑΝΔΕΚΤΩΝ, ΑΝΘΟΛΟΓΙΩΝ, ΔΟΞΑΣΤΑΡΙΩΝ, ΕΙΡΜΟΛΟΓΙΩΝ... εγκεκριμένα από την Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία.

Πέμπτη, 24 Δεκεμβρίου 2009

Άρθρο της "Πατμιακής"


Η εφημερίδα του Συλλόγου Πατμίων Ρόδου στο τεύχος Μαρτίου-Απριλίου 2009 δημοσίευσε άρθρο σχετικά με την ετήσια εκδήλωση κοπής της πίτας, όπου συμμετείχε και η χορωδία μας. Η παραπάνω φωτογραφία είναι από την συγκεκριμένη εκδήλωση.

Κοπή πίτας των Πατμίων της Ρόδου 2009


Τον Ιανουάριο του 2009 η Χορωδία μας τίμησε με την παρουσία της την εκδήλωση κοπής της πίτας του Συλλόγου Πατμίων Ρόδου. Έψαλε τροπάρια του Οσίου Χριστοδούλου του εν Πἀτμω, του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και του Μεγάλου Βασιλείου.

Τετάρτη, 25 Μαρτίου 2009

Ιστορία της Βυζαντινής Μουσικής


Η Βυζαντινή Μουσική


Με τον όρο Βυζαντινή Μουσική, στη μουσικολογία άλλα και στη κοινή χρήση, αναφερόμεθα στη μουσική της Ορθόδοξης Ελληνικής Εκκλησίας. Η ιστορία της καλύπτει την περίοδο του Βυζαντίου, άλλα και την ύστερο-Βυζαντινή και η μακραίωνη παράδοση της είναι ζωντανή και σήμερα.

Η αρχή της Ιστορίας της Βυζαντινής μουσικής τοποθετείται τους πρώτους Χριστιανικούς αιώνες. Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί σχετικά με την προέλευση της, καμία, όμως, δεν έχει ευρεία αποδοχή. Όσον άφορα στις καταβολές της, πραγματικά σημαντικό είναι το γεγονός ότι τα ποικίλα στοιχεία και oι διαφορετικές τοπικές παραδόσεις , από τις οποίες μουσική αυτή αναπτύχθηκε, αφομοιώθηκαν        σ' αυτήν με ένα τρόπο δημιουργικό με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μία νέα μουσική με δικό της χαρακτήρα. Στην ουσία, μία πρωτότυπη μουσική. Η οποία, επιπλέον πολύ σύντομα επεβλήθη κι απετέλεσε τη μουσική της Ορθόδοξης Εκκλησίας αλλά και την έντεχνη, κλασσική μουσική της εκτεταμένης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τον χώρο του μουσικού γίγνεσθαι κι ακόμη των αναζητήσεων, της μουσικής πρωτοπορίας. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως επεβίωσε ως η μουσική της Ορθόδοξης Εκκλησίας, συνεχίζοντας για αιώνες μια διαδρομή υψηλής Τέχνης, που σήμερα αποτελεί την εκκλησιαστική μουσική μας παράδοση.

Η Βυζαντινή μουσική είναι ένας πλήρης μουσικός πολιτισμός, με δικές της αρχές και δικό του χαρακτηριστικό ήθος, με φιλοσοφική θέση και θεωρητικές αναζητήσεις στο χώρο της μουσικής δομής και ανάπτυξης. Με σημειογραφία, που αναπτύχθηκε σε περίτεχνο σύστημα και κατέγραψε τη θαυμαστή πορεία αυτής της μουσικής μέσα στους αιώνες. Μία πορεία προοδευτικής εξέλιξης, με χαρακτηριστικές φάσεις και σταδιακές αλλαγές στη γραφή, τη μορφή και το ύφος. Πορεία που οριοθετήθηκε από πρωτότυπους δημιουργούς, μεγάλους συνθέτες, που η ιστορία μας παρέδωσε επώνυμους.

Η Βυζαντινή μουσική είναι μία εκκλησιαστική μουσική, λειτουργικά συνδεδεμένη με το τελετουργικό, που γράφονταν για την Εκκλησία και εκτελείτο μέσα σ' αυτήν. Οι μορφές που ανέπτυξε, μικρότερες ή μεγαλύτερες, σχετίζονται άμεσα με το τυπικό της πρακτικής της λατρείας. Το τροπάριο, μια βασική μορφή-μουσική φόρμα έχει το χαρακτήρα μικρογραφίας. Ενώ η Ακολουθία αποτελεί την μεγάλης κλίμακας φόρμα στην οποία οργανώνεται οι άλλες μικρότερες.

Η Βυζαντινή μουσική είναι Μονοφωνική. Δεν διερεύνησε άλλες παραμέτρους της μουσικής κατασκευής, όπως π.χ. την αρμονία ή την αντίστιξη, δημιούργησε, όμως, ένα μεγάλο μελωδικό πλούτο και πολυσύνθετες μουσικές μορφές κι έφτασε το μονοφωνικό είδος σε θαυμαστά ύφη εκλέπτυνσης και σοφίας.

Είναι επίσης μια μουσική χαρακτηριστικά φωνητική.

Η εκτέλεση του μέλους περιελάμβανε ανέκαθεν την "ψαλμώδηση" της μελωδίας και τη συνοδεία του ισοκρατήματος. Μία τέχνη καθ' εαυτήν το Ισοκράτημα, όπως η λέξη περιγράφει, κρατάει το ίσον, διατηρεί τον βασικό φθόγγο του ήχου στον όποιο ψάλλεται ένα τροπάριο και μετακινείται ανάλογα καθώς αλλάζει ο ήχος.
Ο ήχος, ως μουσικός τρόπος, αποτελεί κεντρικό στοιχείο στην οργάνωση και τη δομή της Βυζαντινής μουσικής. Κάθε ήχος βασίζεται σ' ένα διαφορετικό τετράχορδο - τον συνδυασμό, δηλαδή, τεσσάρων φθόγγων - και σ' έναν αριθμό μικρών μελωδικών σχημάτων στους εσωτερικούς συνδυασμούς των οποίων οφείλεται η χαρακτηριστική ακουστική εντύπωση που μας δίνει ο κάθε ήχος, αλλά και  διαφοροποίηση ανάμεσα στους οκτώ ήχους του συστήματος.

Στην ιστορία της Βυζαντινής μουσικής πολύ σημαντική είναι η περίοδος από τα μέσα του 5ου ως τον 11° αιώνα στη διάρκεια της οποίας ολοκληρώθηκε το σύνολο σχεδόν των ποιητικών κειμένων των ύμνων καθώς και η μελοποίηση τους από τους ίδιους τους ποιητές - συνθέτες. Σημαντικότεροι ανάμεσα τους ο Ρωμανός ο Μελωδός (5ος αι.), ο Σωφρόνιος, Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο Ανδρέας Κρήτης (7ος αι.) και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός (7ος - 8ος αι.) στον οποίο η παράδοση αποδίδει την θέσπιση του συστήματος της οκτωήχου και την ανάλογη κωδικοποίηση των έως τότε συντεθειμένων ύμνων.

Ο ήχος στον όποιο γράφτηκε αρχικά ο κάθε ύμνος και τα πρότυπα που θεσπίστηκαν κατά την πρώτη αυτή περίοδο απετέλεσαν στη συνέχεια σταθερά σημεία αναφοράς για όλη τη μουσική παραγωγή. Σ' όλη τη μακρά πορεία μιας εξέλιξης, που πάντα πραγματοποιείτο μέσα στην παράδοση, παρά τις εμφανείς διαφοροποιήσεις στη μορφή και το ύφος, η Βυζαντινή μουσική διατήρησε την ενότητα της ταυτότητας της και τη συνέπεια στη συνείδηση της παράδοσης της.

Τον 12ο αι. το ύφος της μουσικής στο Βυζάντιο ήταν απλό, καθαρό και μάλλον αυστηρό και ο χαρακτήρας συλλαβικός - που σημαίνει πως κάθε συλλαβή του ποιοτικού κειμένου αντιστοιχεί σε μια νότα της μελωδίας.

Σ' αυτή τη περίοδο, τη Μέσο-Βυζαντινή, ή σημειογραφία είχε ολοκληρωθεί σε πλήρες σύστημα σημαδιών που τοποθετούνταν πάνω από τις λέξεις του κειμένου του ύμνου και προσδιόριζαν το σύστημα που η μελωδία θα έπρεπε να ανέβει ή να κατέβει. Το σύστημα αυτό βρίσκεται στους αντίποδες της δυτικό-Ευρωπαϊκής σημειογραφίας όπου τα τονικά ύψη έχουν μια σταθερή θέση στο πεντάγραμμο πάνω στο οποίο ορίζονται οι συγκεκριμένες νότες. Στη Βυζαντινή σημειογραφία ο ήχος στον οποίο είναι γραμμένος ο ύμνος προσδιορίζεται με χωριστή μαρτυρία στην αρχή του. Και η ερμηνεία των σημαδιών αποτελεί μία σύνθετη διαδικασία που, για τον προσδιορισμό των διαστημάτων, προϋποθέτει επί πλέον τη γνώση των τετραχόρδων στα οποία βασίζεται ο κάθε συγκεκριμένος ήχος.

Το Βυζαντινό μέλος έγινε πιο πολύπλοκο με την πάροδο του χρόνου και αυτή η τάση έφθασε σ' ένα αποκορύφωμα στη διάρκεια του 13ου, του 14ου και του 15ου αιώνα με την παρουσία των μεγάλων Μαϊστόρων, όπως ο Κουκουζέλης, ο Κλάδας και ο Κορώνης, που έγραφαν σ' ένα εξαιρετικά μελισματικό ύφος - όπου, δηλαδή, σε μια συλλαβή του ποιητικού κειμένου μπορεί ν' αντιστοιχεί ως και ολόκληρη μουσική φράση. Μία παράλληλη προτίμηση για τις κρατημένες νότες, τα ποικίλματα και τον αυτοσχεδιασμό δείχνει μία τάση περιορισμού της σημασίας της προβολής του λόγου, ενώ η μουσική παίρνει ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα.

Στη διάρκεια της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας και σημαντικής αυτής περιόδου (13oς - 15ος αι.) δημιουργήθηκαν νέες μουσικές μορφές, πιο ελεύθερες. Αναπτύσσεται μία κατηγορία συνθέσεων ανεξαρτήτων από τον λόγο, τα Κρατήματα. Ολοκληρωμένα μουσικά έργα, που, αντί κειμένου, χρησιμοποιούν συλλαβές δίχως νόημα (τε-ρι-ρεμ, α-να-νε, το-το), τα Κρατήματα αντιπροσωπεύουν το είδος της απόλυτης, καθαρής μουσικής των βυζαντινών χρόνων.

Για ν' ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του νέου ύφους, η σημειογραφία αυτής της εποχής πλουτίζεται με πλήθος νέα σημάδια που δεικνύουν τον τρόπο αποδόσεως των ποικιλμάτων.

Μετά από έναν αιώνα σιωπής, που ακολούθησε την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, στη διάρκεια του 16ου αιώνα, αρχίζει να συντελείται, μέσα από την παράδοση αλλά και πέρα απ' αυτήν, μια αναγέννηση της Βυζαντινής μουσικής σ' όλο το φάσμα του εκκλησιαστικού ρεπερτορίου και δημιουργείται ένα νέο είδος, ο καλοφωνικός ειρμός, που η χρήση του δεν ήταν αποκλειστικά λειτουργική, αλλά συχνά πανηγυρική κι εορταστική, και που κατοπτρίζει ενδεικτικά τις νέες μουσικές τάσεις και μίαν αποδέσμευση από τις καθιερωμένες παραδοσιακές μορφές. Σημαντικές φυσιογνωμίες αυτής της περιόδου - όπως ο Θεοφάνης Καρύκης (16ος αι.), ο Πέτρος Μπερεκέτης, ο Μπαλάσιος Ιερεύς, ο Γερμανός Νέων Πατρών (17ος αι.) και άλλοι - είναι οι πρώτοι μεγάλοι συνθέτες του Νέο-Ελληνικού πολιτισμού, όπως αυτός αναπτύχθηκε μέσα απ' τη Βυζαντινή Παράδοση.

Στην περίοδο πού ακολουθούσε την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως έγιναν πολλές προσπάθειες να βελτιωθεί ή σημειογραφία και να γίνει το σύστημα πιο λεπτομερές. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη υπήρξε η δουλειά του Πέτρου Λαμπαδαρίου τον 18ο αιώνα, ο όποιος επί πλέον καταπιάστηκε με το σημαντικό έργο της καταγραφής της μουσικής των εκκλησιαστικών ακολουθιών και της προφορικής παράδοσης όπως είχε διασωθεί ως την εποχή του. Το σύνολο αυτής της μεγάλης κλίμακας εργασίας του Πέτρου Λαμπαδαρίου μαζί με τη μουσική που ο ίδιος συνέθεσε - σε ύφος απλό και καθαρό - αποτελούν κατά κύριο λόγο τη μουσική της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ως τις μέρες μας.

Το 1814 οι Τρεις Δάσκαλοι, Χρύσανθος, Χουρμούζιος και Γρηγόριος Πρωτοψάλτης, επινόησαν το πιο ακριβές ως τώρα σημειογραφικό σύστημα, που χρησιμοποιείται και σήμερα. Σ' αυτό μεταγράφτηκε η δουλειά του Πέτρου Λαμπαδαρίου, των συγχρόνων του και των μεταγενεστέρων και διασώζεται έτσι μια ζωντανή παράδοση στην Εκκλησία μας και την εμπειρία του λαού μας.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΔΑΜΗΣ,
(+ 2013) Μουσικολόγος και Συνθέτης, Καθηγητής Μουσικολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο.